Bữa cơm gia đình từ lâu đã giữ một vị trí đặc biệt trong văn hóa Trung Quốc, nơi không chỉ diễn ra hoạt động ăn uống mà còn là thời khắc gắn kết các thế hệ. Trong không gian của những món ăn truyền thống, người Trung Quốc duy trì rất nhiều quy tắc và kiêng kỵ nhằm thể hiện sự tôn trọng, gìn giữ may mắn và giữ hòa thuận trong gia đình. Những điều cấm kỵ này đã hình thành từ hàng trăm năm và đến nay vẫn giữ vai trò quan trọng trong mọi bữa ăn, từ bữa cơm thường ngày đến những dịp trọng đại. Hiểu rõ các quy tắc này không chỉ giúp bạn hòa nhập hơn với văn hóa Trung Quốc mà còn tránh được những hiểu lầm hoặc hành động vô tình bị coi là bất lịch sự. Những chuẩn mực này phản ánh sâu sắc triết lý sống Á Đông: coi trọng lễ nghĩa, tôn kính tổ tiên và đề cao sự hài hòa trong gia đình. Chính vì vậy, khám phá những điều cấm kỵ trong bữa cơm người Trung Quốc không chỉ giúp hiểu đúng về văn hóa ẩm thực mà còn mở ra góc nhìn thú vị về nghệ thuật ứng xử trong đời sống thường nhật. Hãy cùng ChineseHSK tìm hiểu về “Các điều cấm kỵ trong bữa cơm gia đình tại Trung Quốc” nhé!!!
Không cắm đũa thẳng đứng vào bát cơm
Trong văn hóa Trung Quốc, việc cắm đũa thẳng đứng vào bát cơm được xem là một hành động đại kỵ vì hình ảnh này giống với nén hương cắm trên bàn thờ người đã khuất. Hành động này mang ý nghĩa xui rủi, gợi đến cái chết và sự mất mát, nên nếu ai vô tình làm điều này trong bữa ăn, không khí thường trở nên rất ngượng ngùng, thậm chí bị xem là bất kính. Để tránh gây hiểu lầm, mọi người luôn đặt đũa nằm song song trên bàn hoặc trên gác đũa khi không dùng đến.
Không chỉ dừng lại ở việc kiêng kỵ, hành động này còn phản ánh quan niệm sống trọng lễ nghĩa của người Trung Quốc. Trong gia đình truyền thống, bữa cơm không chỉ để ăn mà còn là một nghi thức tập thể, thể hiện sự tôn trọng giữa các thành viên. Chính vì vậy, những hành động mang hàm ý tiêu cực hoặc thiếu trang trọng đều bị xem là không phù hợp, đặc biệt trong các dịp sum họp quan trọng.
Trong số những điều kiêng kỵ tại bàn ăn, đây là điều bị nhắc nhở nhiều nhất, nhất là với trẻ em, để chúng hiểu rằng bữa cơm là nơi cần giữ thái độ nghiêm túc và lịch sự. Điều này cũng cho thấy sự kết nối sâu sắc giữa phong tục ăn uống và tín ngưỡng của người Trung Quốc.
Không lật ngược cá khi ăn
Tại nhiều vùng ở phía Nam như Quảng Đông, Phúc Kiến hoặc Quảng Tây, ăn cá nguyên con là truyền thống. Tuy nhiên, lật ngược con cá để ăn mặt dưới được xem là điều xui xẻo. Hình ảnh “lật cá” theo quan niệm cổ xưa được cho là mang điềm báo tàu thuyền bị lật, nhất là các gia đình có người làm nghề biển hoặc nghề buôn bán bằng thuyền. Vì vậy, thay vì lật cá, người ta sẽ gỡ xương cá ra để ăn phần thịt bên dưới một cách khéo léo.
Quan niệm này còn thể hiện sự trân trọng đối với thức ăn. Trong văn hóa Trung Quốc, con cá tượng trưng cho “dư dả” và “may mắn”, là món không thể thiếu trong các dịp lễ Tết. Vì thế, việc ăn cá sao cho đẹp, cho nguyên vẹn là cách giữ may mắn ở lại trong gia đình. Nhiều người cao tuổi khi thấy người trẻ lật cá sẽ lập tức nhắc nhở vì lo điều không may sẽ “đuổi theo” gia đình.
Ngày nay, dù không còn ai phụ thuộc vào tàu thuyền nhiều như trước, nhưng người Trung Quốc vẫn giữ thói quen này như một phong tục truyền thống, tránh cảm giác “động chạm” tới những điều không lành.
Không dùng đũa gõ lên bát hoặc chén
Gõ đũa vào chén, đĩa hay bát khi ăn là điều rất tối kỵ trong văn hóa Trung Quốc. Hành động này bị xem là thiếu lễ phép, mất lịch sự và thường bị liên tưởng đến hình ảnh người ăn xin dùng bát gõ để xin thức ăn. Chính vì vậy, việc tạo tiếng động bằng đũa là hành vi bị coi là thô lỗ và làm mất không khí trang trọng trong bữa cơm gia đình.
Trong các buổi ăn gia đình, đặc biệt khi có mặt người lớn tuổi, việc giữ sự yên tĩnh, thanh lịch là rất quan trọng. Người Trung Quốc coi bữa cơm là thời điểm kết nối, chia sẻ và duy trì hòa khí nên bất kỳ tiếng động lớn hoặc hành vi gây ồn ào đều bị coi là phá vỡ sự hài hòa này. Gõ đũa đôi khi còn bị xem là “mời gọi xui xẻo”, khiến gia đình không may mắn.
Nhiều gia đình còn dạy trẻ nhỏ từ sớm rằng việc giữ im lặng và tập trung khi ăn thể hiện sự tôn trọng đối với người nấu và mọi người xung quanh. Vì vậy, đây là một trong những nguyên tắc cơ bản nhất trong nghi thức bàn ăn của người Trung Quốc.
Tránh cắt nhỏ sợi mì khi ăn
Trong văn hóa Trung Quốc, mì tượng trưng cho sự trường thọ, đặc biệt trong các dịp sinh nhật hoặc mừng thọ. Cắt ngắn sợi mì trong bữa cơm nhất là khi dùng mì trường thọ (寿面, shou mian) được xem là hành động mang hàm ý cắt đứt may mắn, tuổi thọ hoặc vận mệnh. Vì thế, người Trung Quốc luôn cố gắng giữ nguyên sợi mì càng dài càng tốt khi ăn.
Hành động ăn mì nguyên sợi cũng phản ánh triết lý “tôn trọng sự trọn vẹn” trong văn hóa Á Đông. Nó không chỉ là món ăn giúp no bụng mà còn truyền tải thông điệp về niềm tin vào tương lai tốt đẹp. Trong các bữa ăn gia đình, nếu có người vô tình cắt mì, mọi người thường nhắc nhở nhẹ để giữ phong tục.
Dù ngày nay ăn mì đã trở nên hiện đại và tiện lợi hơn, nhưng người Trung Quốc vẫn giữ thói quen này. Điều đó cho thấy mì không chỉ là một món ăn mà còn là biểu tượng văn hóa gắn liền với hạnh phúc và sức khỏe của cả gia đình.
Không xoay bàn xoay khi người lớn chưa gắp xong
Trong các bữa ăn gia đình hoặc tiệc lớn của người Trung Quốc, bàn xoay tròn là vật dụng quen thuộc. Tuy nhiên, xoay bàn trong khi người lớn tuổi hoặc khách quý đang gắp thức ăn bị xem là bất kính. Điều này thể hiện sự thiếu kiên nhẫn và không tôn trọng người đang lấy thức ăn.
Việc dùng bàn xoay cần tuân theo thứ tự nhất định. Người trẻ thường chờ người lớn gắp trước, sau đó mới xoay từ tốn để đảm bảo mọi người đều có thể gắp món một cách lịch sự. Nếu ai đó xoay bàn quá nhanh hoặc bất ngờ, món ăn có thể rơi, gây mất mỹ quan hoặc khiến người khác khó chịu.
Phong tục này phản ánh tư tưởng “kính lão đắc thọ” trong văn hóa Trung Quốc. Sự tôn trọng người lớn tuổi được thể hiện ngay cả trong những hành vi nhỏ nhất trên bàn ăn. Vì vậy, việc xoay bàn một cách đúng mực được xem là phép lịch sự cơ bản mà mọi người đều cần ghi nhớ.
Những điều cấm kỵ trong bữa cơm gia đình Trung Quốc không chỉ đơn thuần là quy tắc ứng xử mà còn là sự kết tinh của văn hóa, tín ngưỡng và triết lý sống hàng nghìn năm. Mỗi hành vi từ cách cầm đũa, ăn cá, dùng mì cho đến thao tác với bàn xoay đều ẩn chứa ý nghĩa sâu sắc về sự tôn trọng, may mắn và hòa thuận trong gia đình. Dù xã hội hiện đại thay đổi nhanh chóng, nhiều gia đình Trung Quốc vẫn giữ gìn những phong tục này, xem đó như sợi dây kết nối giữa truyền thống và hiện đại. Việc hiểu rõ những điều kiêng kỵ này không chỉ giúp bữa ăn thêm trọn vẹn mà còn giúp ta hiểu hơn về văn hóa tinh tế và giàu bản sắc của người Trung Hoa.
Theo dõi ChineseHSK để đọc thêm nhiều bài viết hay ho và bổ ích khác nhé!
Tìm hiểu thêm về văn hóa Trung Quốc trong chuyên mục Khám phá Trung Hoa
Học tiếng Trung qua bài hát trong chuyên mục Học tiếng Trung qua bài hát
Đọc thêm các bài viết về ngữ pháp trong chuyên mục Ngữ pháp tiếng trung